کارنامه ۲ماهه سه خودروساز بزرگ کشور نشان میدهد سال۱۴۰۵ برای صنعت خودرو با کاهش قابلتوجه تیراژ آغاز شده است. مجموع تولید ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو در این مدت به کمتر از ۷۳هزار دستگاه رسیده است که نسبت به بازه مشابه سال گذشته افت ۴۸درصدی را نشان میدهد.
تازهترین آمار تولید سه خودروساز بزرگ کشور نشان میدهد روند نزولی تیراژ که از اسفند سال گذشته آغاز شده بود در اردیبهشت نیز ادامه یافته، بهطوریکه مجموع تولید خودروهای سواری در ۲ماه نخست امسال نسبت به بازه مشابه سال گذشته با افتی ۴۸درصدی مواجه شده است. بررسی آمارها نشان میدهد ایرانخودرو در این مدت ۳۳درصد، سایپا ۶۶درصد و پارسخودرو ۷۸درصد کمتر از ۲ماه ابتدایی سال گذشته خودرو تولید کردهاند؛ آماری که از تشدید مشکلات تولید در صنعت خودرو حکایت دارد. این افت سنگین در شرایطی رخ داده که فروردینماه نیز با کاهش ۶۸درصدی تولید همراه بود و تولید به یکسوم رسید. بسیاری از فعالان صنعت خودرو پیشبینی میکردند که تبعات مشکلات انباشته خودروسازان از سال گذشته، در ماههای پیش روی ۱۴۰۵ بیش از پیش خود را در آمار تولید نشان دهد.
اما در میان سه خودروساز بزرگ، پارسخودرو بیشترین افت را تجربه کرده و با کاهش ۷۸درصدی تیراژ، رکورددار سقوط تولید در ۲ماه نخست سال شده است. تیراژ این شرکت به پایینترین سطوح سالهای اخیر رسیده و نشان میدهد مشکلات تامین قطعه، محدودیت نقدینگی و اختلال در برنامههای تولید بیش از سایر خودروسازان بر عملکرد این شرکت اثر گذاشته است. پس از پارسخودرو، سایپا با افت ۶۶درصدی قرار دارد؛ کاهشی که میتواند در ماههای آینده تبعات بیشتری برای این شرکت ایجاد کند؛ زیرا بخش قابلتوجهی از تعهدات فروش سال گذشته هنوز باقی مانده و افت تولید، انجام این تعهدات را با دشواری بیشتری مواجه خواهد کرد. در مقابل، ایرانخودرو با وجود افت ۳۳درصدی، وضعیت بهتری نسبت به ۲خودروساز دیگر دارد. هرچند این شرکت نیز از مشکلات عمومی صنعت خودرو مصون نبوده، اما به نظر میرسد توانسته بخشی از آثار جنگ، کمبود نقدینگی و اختلالات زنجیره تامین را مدیریت کند. با این حال کاهش تولید در بزرگترین خودروساز کشور نیز نشان میدهد بحران تیراژ تنها محدود به یک یا دو شرکت نیست و کل صنعت خودرو را به چالش کشانده است. آنچه مشخص است دلایل افت دوماهه تیراژ خودروسازی را باید در مجموعه عوامل کوتاهمدت و بلندمدت جستوجو کرد. بخشی از کاهش تیراژ به پیامدهای جنگ و فضای نااطمینانی در شرایط اقتصادی و سیاسی کشور بازمیگردد؛ بهطوریکه اختلال در فرآیندهای تامین و مشکلات لجستیکی، همگی بر روند تولید اثرگذار بودهاند. در کنار این موضوع، صنعت خودرو از سال گذشته نیز با مشکلات متعددی دستوپنجه نرم میکرد؛ مشکلاتی که نهتنها برطرف نشدند، بلکه وارد سال جدید نیز شدند.یکی از مهمترین این چالشها، بحران نقدینگی است. خودروسازان طی سالهای اخیر بهدلیل شکاف میان قیمت کارخانه و هزینه واقعی تولید، با زیان انباشته سنگینی مواجه شدهاند. قیمتگذاری دستوری موجب شده بخش قابلتوجهی از منابع مالی مورد نیاز تولید از دسترس خودروسازان خارج شود و شرکتها برای تامین سرمایه در گردش با دشواری روبهرو شوند. نتیجه این وضعیت کاهش توان خرید قطعات، تاخیر در پرداخت مطالبات قطعهسازان و در نهایت افت تولید بوده است.
از سوی دیگر، قطعهسازان نیز تحتتاثیر رشد نرخ ارز، افزایش هزینه مواد اولیه و کمبود نقدینگی قرار دارند. هرچه توان مالی خودروسازان برای تسویه بدهیها کاهش یابد، زنجیره تامین نیز با اختلال بیشتری روبهرو میشود. این چرخه معیوب در نهایت خود را در آمار تولید نشان میدهد. بنابراین افت تیراژ ۲ماه نخست سال را نمیتوان صرفا نتیجه تحولات اخیر دانست، بلکه بخشی از آن محصول انباشت مشکلاتی است که طی سالهای گذشته شکل گرفتهاند.
گزارش