صنعت خودروی چین در سالهای اخیر با سرعت بسیار بالایی رشد کرده و به یکی از مهمترین قطبهای خودروسازی جهان تبدیل شده است. با این حال، مقامات چینی معتقدند که همه روندهای جدید این صنعت لزوماً مثبت نیستند و برخی از فناوریها و ویژگیهای محبوب خودروهای جدید میتوانند پیامدهای منفی برای ایمنی، مصرف انرژی و محیط زیست داشته باشند. به همین دلیل، نهادهای نظارتی این کشور در حال بررسی اعمال محدودیتهای تازهای هستند که ممکن است خودروهای بسیار سنگین و صندلیهای موسوم به «بیوزنی» یا Zero Gravity را هدف قرار دهد.
این تصمیمات در ادامه سیاستهای اخیر دولت چین برای اصلاح برخی روندهای صنعت خودرو مطرح شده است. پیش از این نیز مقامات چینی استفاده از دستگیرههای مخفی و الکترونیکی درب خودروها را محدود کرده بودند و همچنین بحثهایی درباره بازگشت دکمههای فیزیکی به کابین خودروها و کاهش وابستگی به نمایشگرهای لمسی مطرح شده است.
افزایش چشمگیر وزن خودروها در چین
به تازگی شبکه دولتی CCTV چین گزارشی درباره روند افزایش وزن خودروهای سواری منتشر کرده است. بر اساس این گزارش، میانگین وزن خودروهای حاضر در جادههای چین از ۱۳۱۲ کیلوگرم در سال ۲۰۱۲ به ۱۷۰۴ کیلوگرم در سال ۲۰۲۴ رسیده است. به عبارت دیگر، متوسط وزن خودروها طی این دوره حدود ۴۰۰ کیلوگرم افزایش یافته است.
نکته قابل توجه این است که بخش عمده این افزایش وزن در سالهای اخیر رخ داده است. به طوری که رشد وزن خودروها بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ از مجموع افزایش وزن ثبتشده در هشت سال قبل از آن بیشتر بوده است. این موضوع نشان میدهد روند سنگینتر شدن خودروها با سرعت بیشتری نسبت به گذشته در حال وقوع است.
خودروهای برقی و بزرگتر شدن ابعاد خودروها؛ دو عامل اصلی افزایش وزن
کارشناسان دو دلیل اصلی برای افزایش وزن خودروهای چینی مطرح میکنند. نخست، گسترش سریع خودروهای برقی است. باتریهای بزرگ مورد استفاده در خودروهای الکتریکی وزن قابل توجهی دارند و باعث میشوند این خودروها نسبت به مدلهای بنزینی و هیبریدی سنگینتر باشند.
عامل دوم نیز افزایش ابعاد خودروها است. در سالهای اخیر، خریداران چینی تمایل بیشتری به خرید خودروهای بزرگتر و جادارتر نشان دادهاند؛ موضوعی که حتی در خودروهای اقتصادی و خانوادگی نیز دیده میشود. همین مسئله باعث شده خودروسازان به سمت تولید محصولات بزرگتر و در نتیجه سنگینتر حرکت کنند.
پیامدهای منفی خودروهای سنگین از نگاه دولت چین
مقامات چینی معتقدند افزایش وزن خودروها تنها به مصرفکنندگان محدود نمیشود و پیامدهای گستردهای برای جامعه و زیرساختهای کشور دارد. خودروهای سنگینتر انرژی بیشتری مصرف میکنند، فشار بیشتری به سیستم ترمز و تایرها وارد میکنند و در بسیاری از موارد بر کیفیت هندلینگ و پایداری خودرو نیز تأثیر منفی میگذارند.
علاوه بر این، افزایش وزن خودروها میتواند موجب استهلاک بیشتر جادهها و زیرساختهای حملونقل شود. از سوی دیگر، نیاز به باتریهای بزرگتر برای خودروهای برقی، مصرف مواد اولیه و انتشار آلایندههای صنعتی در فرآیند تولید را افزایش میدهد.
مقررات جدید برای کنترل مصرف انرژی خودروهای سنگین
چین پیش از این نیز گامهایی برای مقابله با افزایش وزن خودروها برداشته است. از ابتدای سال ۲۰۲۶، استانداردهای سختگیرانهتری برای مصرف انرژی خودروها اجرایی شدهاند.
بر اساس قوانین جدید، خودروهای برقی با وزن بیش از ۲۷۱۰ کیلوگرم تنها در صورتی میتوانند از مشوقها و معافیتهای مالیاتی بهرهمند شوند که مصرف انرژی آنها کمتر از ۱۹.۱ کیلووات ساعت در هر ۱۰۰ کیلومتر طبق استاندارد CLTC باشد. اکنون نهادهای نظارتی چین در حال بررسی راهکارهای جدیدی برای محدود کردن وزن و ابعاد خودروهای سواری هستند.
صندلیهای «Zero Gravity» زیر ذرهبین نهادهای ایمنی
موضوع دیگری که مورد توجه وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین قرار گرفته، صندلیهای موسوم به «بیوزنی» یا Zero Gravity است. این نوع صندلیها در سالهای اخیر به یکی از امکانات محبوب خودروهای لوکس و حتی بسیاری از خودروهای میانرده چینی تبدیل شدهاند.
در حالت بیوزنی، صندلی در وضعیتی نیمهخوابیده قرار میگیرد تا فشار کمتری به بدن سرنشین وارد شود و راحتی بیشتری فراهم شود. بسیاری از خودروسازان چینی این قابلیت را به عنوان یکی از مهمترین امکانات رفاهی محصولات خود معرفی میکنند.
نگرانیهای ایمنی درباره صندلیهای بیوزنی
با وجود محبوبیت بالای این فناوری، مقامات چینی معتقدند استفاده از صندلیهای بیوزنی در هنگام حرکت خودرو میتواند خطرات جدی در تصادفات ایجاد کند. دلیل اصلی این نگرانی آن است که کمربندهای ایمنی متداول برای حالت نشسته استاندارد طراحی شدهاند و نمیتوانند در وضعیت نیمهخوابیده، بدن سرنشین را به شکل مؤثری مهار کنند.
در نتیجه، احتمال بروز آسیبهای شدید برای سرنشینان در زمان وقوع تصادف افزایش مییابد. به همین دلیل، وزارت صنعت چین پیشنویس مقررات جدیدی را برای ارتقای ایمنی صندلیهای خودرو منتشر کرده و آن را به مرحله بررسی عمومی گذاشته است.
آینده صندلیهای بیوزنی در خودروهای چینی
در حال حاضر هنوز تصمیم نهایی درباره ممنوعیت کامل صندلیهای Zero Gravity اتخاذ نشده است. با این حال، محتملترین سناریو این است که خودروسازان ملزم شوند کمربندهای ایمنی را روی خود صندلیها نصب کنند یا امکان استفاده از حالت بیوزنی را هنگام حرکت خودرو غیرفعال سازند.
در صورت تصویب این قوانین، صنعت خودروی چین بار دیگر شاهد تغییرات مهمی در طراحی خودروها خواهد بود؛ تغییراتی که میتواند بر روند توسعه خودروهای برقی و همچنین استانداردهای رفاهی و ایمنی محصولات آینده تأثیر قابل توجهی بگذارد.
