رسیدن به سودآوری بدون تکیه بر مشوقهای گسترده دولتی، برای بسیاری از خودروسازان چینی به چالشی جدی و گاه دستنیافتنی تبدیل شده است؛ بهویژه اکنون که حمایتهای دولت چین بهتدریج در حال کاهش است. هرچند بازار خودروهای برقی این کشور همچنان در حال رشد است، اما نشانههای آشکاری از فشار و ناپایداری در بخش بزرگی از این صنعت دیده میشود.
خودروهای برقی ساخت چین با سرعتی چشمگیر در حال ورود به بازارهای جهانی هستند؛ رشدی که از افزایش تقاضا و حمایت قوی دولت پکن ناشی میشود. تنها در ماه نوامبر، صادرات خودروهای برقی چین نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸۷ درصد افزایش یافت. با این حال، این رشد سریع نتوانسته مشکلات ساختاری و مالی بسیاری از تولیدکنندگان را پنهان کند.
سال ۲۰۲۶ احتمالاً به یک نقطه عطف سرنوشتساز برای صنعت خودروهای برقی چین تبدیل خواهد شد. برآوردها نشان میدهد در این سال، موجی از تعدیل و حذف شرکتهای ضعیف شکل میگیرد و دهها خودروساز زیانده با فشار جدی مواجه میشوند. پیشبینی میشود تحویل خودروهای جدید در چین در سال آینده تا ۵ درصد کاهش یابد که بزرگترین افت از سال ۲۰۲۰ تاکنون محسوب میشود. کاهش حمایتهای دولتی و همچنین مازاد ظرفیت تولید که سالهاست گریبانگیر این صنعت است، از مهمترین دلایل این روند به شمار میروند.
این ارزیابی تنها حاصل گمانهزنی تحلیلگران مستقل نیست. روزنامه ساوث چاینا مورنینگ پست، روزنامه انگلیسیزبان مستقر در هنگکنگ و وابسته به گروه علیبابا، گزارش داده است که حدود ۵۰ خودروساز برقی زیانده در چین ممکن است در سال ۲۰۲۶ ناچار شوند فعالیتهای خود را بهشدت محدود کنند یا حتی بهطور کامل از بازار خارج شوند. چیان کانگ، مدیر کارخانهای فعال در تولید بردهای مدار چاپی خودرویی، معتقد است زمان به ضرر شرکتهایی است که محصولاتشان نتواند نظر و سلیقه رانندگان جوان را جلب کند. به گفته او، عملکرد سال آینده برای بیشتر مونتاژکنندگان زیانده، سرنوشتساز خواهد بود.
آینده این صنعت تا حد زیادی به تصمیمات سیاسی پیشرو گره خورده است. دولت چین قرار است در ماه ژانویه درباره تمدید یارانه ۲۰ هزار یوانی، معادل حدود ۲۹۰۰ دلار آمریکا، برای تعویض خودروهای برقی تصمیمگیری کند. در همین حال، معافیت ۱۰ درصدی مالیات خرید خودرو در پایان سال جاری به پایان میرسد و از ابتدای ژانویه، نرخ کاهشیافته ۵ درصدی اعمال خواهد شد؛ نرخی که تا سال ۲۰۲۸ پابرجا میماند و پس از آن، مالیات بهطور کامل بازمیگردد.
در سالهای اخیر، رقابت شدید قیمتی میان خودروسازان چینی سبب شده خودروهای برقی با قیمتهایی مقرونبهصرفه در اختیار میلیونها خریدار قرار گیرد، اما این جنگ قیمت، سودآوری بسیاری از شرکتها را بهشدت کاهش داده است. وقتی این موضوع با هزینههای سنگین تحقیق و توسعه و عجله شرکتها برای عرضه مدلهای متعدد و متنوع ترکیب میشود، طبیعی است که تنها تعداد محدودی از خودروسازان بتوانند به سوددهی پایدار برسند.
یین ران، سرمایهگذار، معتقد است دوران جذب سرمایه گسترده برای خودروسازان برقی چین و تأمینکنندگان اصلی قطعات به پایان رسیده است. به گفته او، صنعت اکنون وارد مرحلهای شده که بقا در آن تعیینکننده است؛ مرحلهای که در آن شرکتهای سودآور به مسیر خود ادامه میدهند و بازیگران زیانده بهزودی با خطر جدی کمبود منابع مالی روبهرو خواهند شد.
در این فضای دشوار، تنها معدودی از شرکتها توانستهاند جایگاه خود را حفظ کنند. برندهایی مانند BYD، سرس و لی اتو از جمله خودروسازان بزرگ و سودآور چین هستند که بهعنوان استثناهای این صنعت شناخته میشوند. انتظار میرود این شرکتها برای یافتن فرصتهای جدید رشد، تمرکز خود را بیش از پیش بر بازارهای خارجی بگذارند. پژوهشهای مؤسسه AlixPartners نشان میدهد در سالهای آینده، تنها حدود ۱۰ درصد از برندهای خودروهای برقی چین امکان سودآوری خواهند داشت.
با این حال، برخی شرکتها همچنان موفق به جذب حمایتهای تازه میشوند. در میان آنها، لیپموتور که از حمایت گروه استلانتیس برخوردار است، توانسته یک سرمایهگذاری بزرگ به دست آورد. گروه دولتی FAW اعلام کرده است که ۵ درصد از سهام لیپموتور را به ارزش ۳.۷۴ میلیارد یوان، معادل حدود ۵۳۴ میلیون دلار آمریکا، خریداری خواهد کرد. این اقدام، لیپموتور را به نخستین خودروساز چینی تبدیل میکند که بهطور مستقیم از یک گروه دولتی سرمایه دریافت کرده و پشتوانه مهمی برای گسترش فعالیتهای آینده آن محسوب میشود.
لیپموتور برنامهریزی کرده است در سال ۲۰۲۶ تعداد یک میلیون دستگاه خودرو به مشتریان تحویل دهد. در صورت تحقق این هدف، این شرکت به سومین خودروساز بزرگ برقی چین تبدیل خواهد شد و تنها پس از BYD و جیلی قرار میگیرد. این شرکت در یازده ماه نخست سال ۲۰۲۵ موفق به تحویل ۵۳۶ هزار و ۱۳۲ دستگاه خودرو شده است. ژو جیانگمینگ، بنیانگذار و مدیرعامل لیپموتور، در گفتوگویی اعلام کرده است که این شرکت قصد دارد ظرف ده سال آینده به فروش سالانه ۴ میلیون دستگاه خودرو دست یابد و از طریق بهینهسازی دقیق فرآیندهای تولید، در کنار افزایش ارزش برند، بهترین تجربه رانندگی ممکن را به مشتریان ارائه دهد.
گزارش