خیز بلند ایویکو برای تسخیر جادههای سبز اروپا
دنیا با سرعت زیادی به سمت خودروهای پاک حرکت میکند و در دنیای خودروهای سنگین در کنار استفاده از سوختهایی مثل گاز مایع، چند سالی است که شرکتهای تجاری ساز به سمت کشندهها و کامیونهای برقی نیز رفتهاند و نتیجه آن، محصولات برقی از شرکتهای بزرگی مثل مرسدسبنز، مان، ولوو، اسکانیا و حالا ایویکو شده است. کشنده S-eWay Artic را میتوان جدیدترین محصول اروپاییها در این زمینه دانست که در سال 2005 رونمایی شد و حالا قرار است پا به جادههای اروپا بگذارد.
از S-way دیزلی تا S-eWay برقی
ایویکو از بهترین سازندگان خودروهای تجاری LNG سوز در اروپاست و میتوان گفت که در این زمینه، مهارت بالاتری نسبت به دیگر رقبایش دارد. این شرکت حالا برای عقب نماندن از رقبا در زمینه ساخت کشندههای برقی و پاک، به سمت یک نسخه برقی بر اساس کشنده S-way رفته است و نام آن را S-eWay Artic گذاشته که کلمه Artic در نام این کشنده از واژه Articulated گرفته شده و اشاره به کشنده بودن این خودرو دارد. چرا که ایویکو نسخه باری این خودرو را نیز طراحی کرده است.
ایویکو قبلاً نیز در مسیر ساخت کشندههای برقی، قدمهای بزرگی برداشته است که حالا در سال 2026 به عرضه کشنده S-eWay Artic منجر شده است. ایویکو در سال 2018 تا 2020 در یک همکاری گسترده با Nikola Corporation به توسعه و ساخت کامیونهای برقی و هیدروژنی روی آورد که نتیجه آن، معرفی یک محصول شناخته شده و معروف در این زمینه به نام Nikola Tre BEV بود که بر پایه شاسی و کابین سری S-Way توسعه یافت پیدا کرد.
ایویکو در سال 2021 تا 2023 نیز تجربههای حاصل از پروژه Nikola را در توسعه فناوریهای برقی به کار گرفت تا جایی که کارخانه اولم آلمان به یکی از مراکز مهم مونتاژ کامیونهای برقی تبدیل شد. در نهایت از تجربههای کسب شده در طی این سالها، در سال 2024 شاهد معرفی Iveco S-eWay Rigid برای کاربردهای توزیع و حملونقل منطقهای بودیم که این کامیون را باید اولین عضو اصلی و واقعی خانواده S-eWay بدانیم.
در ادامه برنامههای ایویکو برای حضور در بازار کشندههای برقی، سرانجام در سال 2025 از S-eWay Artic بهعنوان نخستین کشنده برقی برای مسیرهای طولانی رونمایی و تحویل آن به مشتریان برای سال 2026 برنامهریزی شد. در واقع این کشنده را باید نتیجه حدود ۵ تا ۶ سال سرمایهگذاری و تجربه ایویکو در پروژههای برقی دانست.
علت حرکت ایویکو به سمت کشندههای برقی
ایویکو Iveco S-eWay Artic جدیدترین کشنده برقی سنگین ایویکو برای حملونقل منطقهای و بینشهری است که بر پایه خانواده دیزلی Iveco S-Way ساخته شده اما از سامانه تمامبرقی استفاده میکند. کشندهای که قرار است ایویکو را از یک بازیگر سنتی دیزلی به یکی از بازیگران حملونقل بدون آلایندگی تبدیل کند. این محصول ایویکو در واقع پاسخی به کشندههای برقی نسل جدید اروپا مثل Volvo FH Electric،Mercedes-Benz eActros 600 و MAN eTGX است
اما در این حرکت ایویکو و احتمالاً دیگر تجاری سازان اروپایی که به این سمت حرکت کردهاند و دیگران مثل رنو و داف که باید به این سمت حرکت کنند، چند دلیل وجود دارد.
1. قوانین سختگیرانه اروپا
اتحادیه اروپا تولیدکنندگان کامیون را ملزم کرده که میزان انتشار CO₂ را بهشدت کاهش دهند. بدون خودروهای برقی، رسیدن به این اهداف تقریباً غیرممکن است.
2. فشار مشتریان بزرگ شبکه حملونقل
شرکتهای حملونقل بزرگ اروپایی در حال حرکت به سمت ناوگان پاک و با آلایندگی صفر هستند و از سازندگان کامیون، گزینههای برقی میخواهند.
3. کاهش هزینههای عملیاتی
در بسیاری از کاربردها هزینه انرژی و نگهداری کامیون برقی کمتر از دیزلی است و برای ناوگانهای بزرگ جذابیت اقتصادی ایجاد میکند.
4. استراتژی چندانرژی ایویکو
ایویکو برخلاف بعضی رقبا فقط روی برق تمرکز نکرده و همزمان روی HVO که بر پایه روغنهای گیاهی و خوراکی مصرف شده است، سوخت بیومتان، باتری برقی و هیدروژن نیز سرمایهگذاری کرده است.
موتور و سیستم انتقال قدرت
برخلاف کشندههای دیزلی که موتور، گیربکس، میلگاردان و دیفرانسیل دارند، در S-eWay Artic از یک محور برقی به نام e-Axle استفاده شده است. به این معنی که دو موتور برقی داخل مجموعه محور عقب قرار دارند و گیربکس چندسرعته به سبک خودروهای دیزلی حذف شده است. بهاینترتیب اتلاف انرژی در انتقال قدرت از موتور تا چرخها که در خودروها در حدود 10 تا 15 درصد از توان موتور است، بسیار کمتر شده و مهمتر اینکه تمام گشتاور موتور برقی از ابتدای حرکت در اختیار راننده قرار دارد و به این شکل، شاهد یک کشش بالا در این کشنده برقی خواهیم بود.
توان این کشنده برابر با 480 کیلووات معادل حدود 644 اسب بخار است که از بسیاری از کشندههای دیزلی رایج اروپا (460 تا 540 اسب بخار) بیشتر است. البته در کامیون برقی، گشتاور مهمتر از اسب بخار است؛ اما معمولاً توان موتور با همان واحدهای کیلووات و یا اسب بخار برای معرفی محصول بیان میشود.
ایویکو برای کشنده S-eWay Artic از باتریهای LFP استفاده کرده است. سه بسته 201 کیلووات ساعتی که رویهم 603 کیلوواتساعت توان دارند. از مزایای این نوع از باتریها که از نوع لیتیوم-آهن-فسفات هستند، میتوان به ایمنی حرارتی بیشتر، عمر طولانیتر، هزینه کمتر نسبت به NMC که ساخته شده از اکسیدهای کبالت-لیتیوم-نیکل-منگنز است و همچنین تحمل شارژ و تخلیهشدن زیاد، اشاره کرد. ایویکو در مورد این باتریها که 10 سال آنها را گارانتی کرده است، ادعا میکند بعد از 12 سال هنوز حداقل 70٪ ظرفیت اولیه باتریها باقی میماند.
برد اعلامی ایویکو برای این کشنده در حدود 600 کیلومتر است که البته در دنیای واقعی باتوجهبه وزن بار، سرعت، دمای هوا، مسیر و شیب جاده، این مقدار کمتر خواهد شد و برای چنین کشندهای احتمالاً به حوالی 400 تا 550 کیلومتر در نوسان است.
باتریهای کشنده ایویکو S-eWay Artic قابلیت شارژ با شارژرهای DC با توان 350 کیلووات را دارند. یکی از فاکتورهای مهم در خصوص معرفی توان شارژرها و سرعت شارژ باتری در خودروهای برقی سبکوسنگین، مقدار زمان موردنیاز برای شارژ باتریها از 20٪ تا 80٪ است که در خصوص کشنده ایویکو، این زمان لازم برای شارژ باتریها در حدود 1 ساعت است که این کشنده با این مقدار شارژ میتواند حدود 300 کیلومتر، پیمایش کند.
مقایسه کشنده S-eWay Artic با کشندههای دیزلی ایویکو
کشندههای برقی از گشتاور و کشش بسیار خوبی خصوصاً در تمام دورها برخوردارند که این قضیه یک امتیاز برای آنها محسوب میشود. اما باتوجهبه محدودیتهای ظرفیت باتری در مقایسه با مخزن گازوییل آنها، شاید بتوان گفت که هنوز از نظر برد مسافت از کشندههای دیزلی عقبتر هستند. اما فلسفه وجودی خودروهای تجاری برقی در پایینتر بودن هزینههای عملیاتی آنها، عیب یابی راحتتر این خودروها و همچنین پاک بودن آنهاست و باتوجهبه پیشرفت هرروزه تکنولوژی، به سرعت باید شاهد افزایش ظرفیت باتریها و توانایی پیمایش آنها باشیم.
در حال حاضر بزرگترین نقطهضعف S-eWay و دیگر کشندههای برقی دنیا نسبت به نسخههای دیزلی، زمان شارژ و برد کمتر آن است. اما از نظر شتاب، صدای کم، هزینه نگهداری و آلایندگی تقریباً برتری با نمونههای برقی خواهد بود.
مقایسه کشنده S-eWay Artic ایویکو با سه رقیب اصلی اروپایی خودش
از نظر فنی و کلاسی که این کشنده در آن قرار میگیرد،Iveco S-eWay Artic یکی از قویترین کشندههای برقی نسل جدید اروپا محسوب میشود و مستقیماً با مدلهایی مثل Mercedes-Benz eActros 600،Volvo FH Aero Electric و MAN eTGX رقابت میکند.
میبینیم که ایویکو S-eWay Artic در این رقابت از نظر توانایی پیمایش از مرسدسبنز eActros 600 عملکرد بهتری دارد و تقریباً با FH Aero Electric در یک سطح است؛ اما تمام این کشندهها از MAN eTGX پایینتر قرار میگیرند.
از نظر توان و ظرفیت باتریها نیز ایویکو S-eWay Artic هرچند بالاتر از MAN eTGX قرار میگیرد؛ اما از مرسدسبنز و ولوو، ظرفیت کمتری دارد. میتوان گفت که هدف ایویکو و MAN در این زمینه، کاهش وزن آنها با داشتن باتریهایی با ظرفیت پایینتر است تا بتوانند عملکرد و توان حمل بار بیشتری داشته باشند.
موتور الکتریکی این کشنده از نظر توان تولیدی در کنار ولوو در بالاترین مقدار قرار دارد؛ اما از نظر سیستم شارژ باتریها با قابلیت کار با شارژرهای 350 کیلوواتی، به طور قابلملاحظهای از سه رقیب دیگر پایینتر قرار میگیرد. خصوصاً در مقایسه با مرسدسبنز eActros 600 که باتریهایش قابلیت شارژ با شارژرهای مگاواتی که هنوز به طور گسترده رایج نشدهاند را دارد.
اما از نظر دوام باتری، اینجا یکی از نقاط قوت بزرگ S-eWay است. چرا که باتریهای LFP این کشنده با عمر اعلامی 12 سال و گارانتی 10 سال یا 1.2 میلیون کیلومتر، در بازار اروپا جزو بهترینها محسوب میشود.
در تعریف توان پیک و توان پیوسته باید گفته که توان پیوسته در موتورهای برقی در کامیونهای تجاری، قدرتی است که موتور میتواند برای مدت طولانی تولید کند و در واقع یک وضعیت بهینه از نظر قدرت تولیدی و مصرف انرژی برای طولانیمدت است.
اما توان پیک برای استفاده در مواقعی مثل سبقتگرفتن، عبور از یک سربالایی طولانی و مواردی ازاینقبیل است که راننده میتواند بالاترین قدرت تولیدی موتور را برای مدت کوتاهی به خدمت بگیرد. توان پیک فقط برای مدت کوتاهی قابلدستیابی است.
