فعال شدن سامانه میخک وزارت امور خارجه به‌عنوان درگاه احراز هویت ایرانیان خارج از کشور برای واردات خودرو، پس از ماه‌ها انتظار وارد مرحله اجرایی شد. این سامانه با اتصال مستقیم به سامانه جامع تجارت، مسیر ثبت سفارش خودرو را برای متقاضیان تسهیل کرده و عملاً یکی از مهم‌ترین موانع اجرایی واردات خودرو از طریق ایرانیان مقیم خارج را برطرف کرده است.

راه‌اندازی سامانه میخک را می‌توان یکی از اقدامات کلیدی وزارت صنعت، معدن و تجارت در تکمیل فرآیند واردات خودرو دانست. طرحی که از زمان مطرح شدن، همواره با چالش‌هایی مانند بروکراسی اداری، مشکلات ارزی و تأخیر در اجرای زیرساخت‌ها روبه‌رو بود. اگرچه ضوابط واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور پیش‌تر اعلام شده بود، اما به دلیل عدم راه‌اندازی سامانه احراز هویت، ثبت سفارش‌ها عملاً متوقف مانده بود. اکنون با فعال شدن این سامانه، این مسیر وارد فاز عملیاتی شده است.

یکی از دغدغه‌های اصلی متقاضیان واردات خودرو، طولانی شدن روند ثبت سفارش و پیچیدگی مراحل اداری بود. بر اساس اعلام مسئولان وزارت صمت، اتصال سامانه میخک به سامانه جامع تجارت با هدف حذف مراجعات حضوری و کاهش زمان انجام مراحل ثبت سفارش انجام شده است. طبق این سازوکار جدید، پس از تأیید اطلاعات متقاضی در سامانه میخک، اطلاعات به‌صورت سیستمی به سامانه جامع تجارت منتقل می‌شود و فرآیند ثبت سفارش بدون وقفه ادامه خواهد یافت.

مسئولان وزارت صمت اعلام کرده‌اند احراز هویت و بررسی صلاحیت متقاضیان واردات خودرو از طریق سامانه میخک انجام می‌شود. پس از تأیید اطلاعات توسط وزارت امور خارجه، درخواست متقاضی به سامانه جامع تجارت ارسال شده و فرآیند تأیید ثبت سفارش در مدت زمانی حدود ۲۴ ساعت یا حتی کمتر انجام خواهد شد. این زمان‌بندی در مقایسه با روندهای گذشته ثبت سفارش خودرو، نشان‌دهنده تسریع قابل توجه فرآیندها است.

با وجود آغاز فعالیت این سامانه، هنوز آمار دقیقی از تعداد متقاضیان ثبت‌نام شده اعلام نشده است. با این حال، پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال حدود هزار نفر از ایرانیان خارج از کشور از این مسیر برای واردات خودرو اقدام کنند. مسئولان وزارت صمت همچنین اعلام کرده‌اند در صورت افزایش تقاضا، محدودیتی برای توسعه این مسیر وارداتی وجود ندارد.

در کنار واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور، عرضه خودروهای وارداتی برای متقاضیان داخلی نیز در هفته‌های اخیر افزایش یافته است. طبق اعلام وزارت صمت، در بازه زمانی پنجم تا هفتم بهمن ماه حدود هفت هزار دستگاه خودرو وارداتی عرضه شده و انتظار می‌رود عرضه‌های جدید نیز در ادامه سال منتشر شود. آمارها نشان می‌دهد از تیرماه تاکنون حدود ۳۰ هزار دستگاه خودروی وارداتی در کشور عرضه شده و این رقم احتمالاً تا پایان سال رشد بیشتری خواهد داشت.

در حوزه ثبت سفارش نیز آمارها از ارسال حدود ۱۵۰ هزار درخواست حکایت دارد که از این میان حدود ۱۲۰ هزار مورد تأیید شده است. پیش‌بینی می‌شود با ادامه روند فعلی، تعداد ثبت سفارش‌ها تا پایان سال افزایش یابد.

یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی که طی ماه‌های گذشته روند واردات خودرو را کند کرده بود، محدودیت منابع ارزی و پیچیدگی فرآیند تأمین ارز محسوب می‌شد. هرچند امکان واردات خودرو بدون انتقال ارز برای ایرانیان خارج از کشور فراهم شده بود، اما بسیاری از واردکنندگان همچنان با مشکل تأمین ارز مواجه بودند. در نهایت دولت با ایجاد امکان استفاده از منابع ارزی شخصی، تلاش کرد این مانع را برطرف کند.

بر اساس اعلام مسئولان، نوسانات نرخ ارز، طولانی شدن فرآیند واردات و تأخیر در تخصیص ارز از سوی بانک مرکزی باعث شد بخش قابل توجهی از عرضه خودروهای وارداتی به ماه‌های پایانی سال منتقل شود. اکنون با تسهیل فرآیند تأمین ارز، انتظار می‌رود روند واردات سرعت بیشتری بگیرد.

در حال حاضر بخش قابل توجهی از خودروهای وارداتی وارد کشور شده یا در مسیر ورود قرار دارند و همین موضوع باعث افزایش اطلاعیه‌های فروش در ماه‌های پایانی سال شده است. کارشناسان معتقدند در صورت تداوم این روند، عرضه خودروهای وارداتی می‌تواند بخشی از فشار تقاضا و التهاب قیمتی بازار خودرو را کاهش دهد.